2015-06-23
Restrukturyzacja zatrudnienia jako przyczyna wypowiedzenia

Zgodnie z art. 30 § 4 kp w oświadczeniu pracodawcy o wypowiedzeniu umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony powinna być wskazana przyczyna uzasadniająca wypowiedzenie umowy. Często prawidłowe sfomułowanie przyczyny wypowiedzenia nastręcza w praktyce wielu trudności. Chcąc rozstać się z pracownikiem, wielu pracodawców decyduje się na podanie „restrukturyzacji zatrudnienia” albo konkretniej „likwidacji stanowiska pracy” jako przyczyny zakończenia współpracy. Panuje dość powszechne przekonanie, że są to najłatwiejsze do zastosowania przyczyny wypowiedzenia, które jednocześnie są neutralne dla pracownika, ponieważ nie stawiają go w niekorzystnym świetle.

Rzeczywiście, często redukcję zatrudnienia spowodowaną restrukturyzacją jest łatwiej opisać w wypowiedzeniu, niż na przykład zwolnienie z powodu braku „kompetencji miękkich” u pracownika. Ponadto, w toku ewentualnego sporu z pracownikiem, sąd pracy nie jest uprawniony do analizowania, czy restrukturyzacja będąca przyczyną redukcji etatów miała biznesowe uzasadnienie czy nie (tak między innymi Sąd Najwyższy w wyroku z 25 stycznia 2013 r., sygn. akt I PK 172/12).

Jednak w wielu przypadkach przeświadczenie o tym, że restrukturyzacja czy likwidacja stanowiska pracy jest najprostszym powodem jaki można podać w wypowiedzeniu, prowadzi do błędów i powierzchownego przygotowania do rozwiązania umowy o pracę, które mogą skutkować niekorzystnym dla pracodawcy rozstrzygnięciem w sądzie pracy.

Przyczyna wypowiedzenia umowy o pracę musi być, między innymi, prawdziwa i konkretna. Zatem jeśli pracodawca wypowiada umowę o pracę z powodu likwidacji stanowiska, a w rzeczywistości powodem rozstania są inne okoliczności, to istnieje poważne ryzyko, że pracownikowi uda się zakwestionować w sądzie tę przyczynę jako fikcyjną i na przykład uzyskać przywrócenie do pracy. Jeśli natomiast pracodawca wypowiada umowę z powodu bliżej nieokreślonej „restrukturyzacji zatrudnienia”  i nie precyzuje tego powodu w wypowiedzeniu, to naraża się na zarzut braku konkretności przyczyny wypowiedzenia i konieczność wypłaty odszkodowania na rzecz zwolnionego pracownika.

Przygotowanie procesu zwolnień to, między innymi, właściwe udokumentowanie zmian organizacyjnych powodujących konieczność redukcji zatrudnienia. Oznacza to w szczególności przygotowanie dokumentacji potwierdzającej ramy i przebieg restrukturyzacji. Pominięcie tego kroku znacząco utrudni obronę przed zarzutem, że restrukturyzacja zatrudnienia była fikcyjna.

Likwidacja stanowiska pracy albo restrukturyzacja zatrudnienia to grupa przyczyn wypowiedzenia określanych łącznie jako przyczyny niedotycząca pracownika. W praktyce oznaczają one na ogół zmiany organizacyjne powodujące konieczność wyeliminowania określnych stanowisk w ogóle albo zredukowania liczby osób zajmujących dane stanowisko lub stanowiska. W tym ostatnim przypadku  pracodawca powinien ustalić kryteria, według których wybierze pracownika albo pracowników objętych zwolnieniami. Sąd Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się na temat prawidłowego formułowania kryteriów wyboru. W szczególności, w wyroku z dnia 25 stycznia 2013 r. (sygn. akt I PK 172/12)  Sąd ten orzekł, że wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony powinno co do zasady określać przyczynę wyboru pracownika do zwolnienia (chyba że jest ona oczywista albo znana pracownikowi). Kolejne orzeczenia utrwaliły ten pogląd, np. wyrok z dnia 1 kwietnia 2014 r. (sygn. akt I PK 244/13).

Zatem przygotowując zwolnienia, pracodawca powinien pamiętać o tym, aby w wypowiedzeniu nie tylko określić zasadniczą przyczynę, np. likwidację jednego z trzech takich samych stanowisk pracy, ale również wskazać kryteria, którymi kierował się wybierając konkretnego pracownika.

Warto również pamiętać, że pracodawca zatrudniający co najmniej 20 pracowników objęty jest przepisami ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz. U. Nr 90, poz. 844 ze zm.). Oznacza, to że decydując się na rozwiązanie umowy o pracę z powodu restrukturyzacji zatrudnienia albo likwidacji stanowiska pracy, należy sprawdzić, czy w okresie poprzedzających 30 dni były już przeprowadzane zwolnienia z przyczyn niedotyczących pracowników, a jeśli tak, to jaką liczbę osób objęły. Pracodawca, który pomija tę kwestię, może nieświadomie naruszyć przepisy o zwolnieniach grupowych. Tym samym pracodawca naraża się na zarzut naruszenia przepisów o wypowiadaniu umów o pracę oraz niekorzystne rozstrzygnięcie w sądzie pracy.

Pracodawcy, o których mowa w poprzednimi akapicie, muszą także pamiętać o konieczności wypłacenia zwalnianemu pracownikowi odprawy pieniężnej. Jej wysokość wynosi od jednokrotności do trzykrotności wynagrodzenia pracownika, obliczonego jak ekwiwalent za urlop wypoczynkowy. Maksymalna obowiązkowa wysokość odprawy ustalona jest jako piętnastokrotność minimalnego wynagrodzenia za pracę. Obecnie wynosi ona 26,250 zł.

Niestety, wypłata odprawy nie jest remedium na wadliwie przeprowadzone zwolnienie i nie daje gwarancji, że pracownik nie będzie kwestionował wypowiedzenia przed sądem pracy. Jeśli pracownik skutecznie udowodniłby, że restrukturyzacja była fikcyjna, będzie to oznaczać, że odprawa została wypłacona nienależnie. Chcąc odzyskać wypłaconą kwotę, pracodawca będzie musiał co do zasady dochodzić jej zwrotu od pracownika na drodze sądowej.

Zatem decydując się na rozstanie z pracownikiem, warto starannie przeanalizować przyczyny tej decyzji i odpowiednio je udokumentować. Jeśli zwolnienie dotyczy jednej z kilku osób na takim samym stanowisku, to należy ustalić kryteria, na podstawie których wybrany zostanie pracownik do zwolnienia. Następnym krokiem powinno być sporządzenie wypowiedzenia i opisanie przyczyny w taki sposób, by spełniała kryterium konkretności i (w razie konieczności) zawierała kryterium wyboru pracownika.




Dodaj komentarz
Nick/Pseudonim
WWW
Treść
Subskrybuj

Powiadamiaj mnie o nowych komentarzach do tego artykułu
E-mail (ukryty)


Bądź na bieżąco

Możesz zaprenumerować ten blog. Wpisz adres e-mail, a powiadomienie o nowym wpisie dostaniesz na swoją skrzynkę. 


O serwisie

Omawiamy obowiązujące przepisy prawa pracy, orzecznictwo oraz interpretacje wydane przez Państwową Inspekcję Pracy i Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej.

 

Śledzimy planowane zmiany przepisów
i odnosimy się do aktualnych problemów
z dziedziny prawa pracy.

Poznaj inne nasze serwisy

Blog EuroZamowienia.pl
Blog IPwSieci.pl
Blog PrawoMówni.pl
Blog PrzepisNaEnergetyke.pl
Blog LepszaTaktyka.pl

Polecamy

Korzystanie z social media
w pracy


Poznaj podejście europejskich
firm do aktywności pracowników
w internecie. Więcej 

O autorach
Ostatnie komentarze
Archiwum
2018
Tagi
Kodeks pracy (30)nowelizacja (18)umowa o pracę (13)orzecznictwo SN (11)obowiązki pracodawcy (11)
orzecznictwo (10)rozwiązanie umowy o pracę (9)Legal Alert (9)wypowiedzenie umowy o pracę (9)umowa na czas określony (7)okres wypowiedzenia (7)prawo UE (7)czas pracy (7)dyskryminacja (6)urlop wychowawczy (6)ochrona interesów pracodawcy (6)artykuły prasowe (6)uprawnienia związane z rodzicielstwem (6)dane osobowe (6)sąd pracy (5)urlop rodzicielski (5)urlopy macierzyńskie (5)bhp (4)odpowiedzialność pracodawcy (4)odpowiedzialność pracownika (4)ubezpieczenia społeczne (4)odszkodowanie (4)minimalne warunki zatrudnienia (4)Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (4)dodatkowy urlop macierzyński (4)zakaz konkurencji (4)zmiana pracodawcy (3)przejście zakładu pracy (3)delegowanie (3)dni wolne od pracy (3)zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy (3)rozkład czasu pracy (3)rekrutacja (3)urlop wypoczynkowy (3)niezdolność do pracy (3)whistleblowing (3)sygnaliści (3)przejęcie pracowników (3)ochrona danych osobowych (3)naruszenie obowiązków przez pracownika (3)dopuszczenie do pracy (3)dbanie o dobro zakładu pracy (2)składki ZUS (2)BYOD (2)monitoring pracowników (2)skierowanie na badania wstępne (2)przekazywanie danych osobowych (2)RODO (2)zasiłek macierzyński (2)terminy (2)naruszenie przepisów bhp (2)badania kontrolne (2)uprawnienia pracodawcy (2)odpowiedzialność za wypadek przy pracy (2)ruchomy czas pracy (2)okres zasiłkowy (2)urlop bezpłatny (2)bring your own device (2)kontrakt menadżerski (2)bezpieczne i higieniczne warunki pracy (2)dieta (2)wstępne badania lekarskie (2)podróż służbowa (2)związki zawodowe (2)praca w niedziele i święta (2)odpowiedzialność za naruszenie przepisów bhp (2)zwolnienia grupowe (2)okres rozliczeniowy (2)porozumienie (2)zakładowy fundusz świadczeń socjalnych (2)wypadek przy pracy (2)świadectwo pracy (2)elastyczne formy zatrudnienia (2)Ustawa o jawności życia publicznego (2)Proseed (1)Wynagrodzenie członka zarządu (1)pracownicy mobilni (1)oferta (1)nowe obowiązki pracodawców zagranicznych (1) (1)opracowania (1)ustawa kominowa (1)Employment Law in Europe (1)zagraniczna podróż służbowa (1)istotne elementy umowy o pracę (1)urlop macierzyński ojca (1)swobodny przepływ pracowników (1)minimalna stawka godzinowa (1)urlop macierzyński (1)praca w sobotę (1)prace wzbronione kobietom (1)centra usług (1)siedem dni na doręczenie zwolnienia lekarskiego (1)praca tymczasowa (1)pokemon (1)delegacja (1)Indywidualne rachunki składkowe (1)powrót do pracy po długiej nieobecność (1) (1)due diligence (1)obniżenie wieku emerytalnego (1)odpowiedzialność solidarna wykonawcy i podwykonawcy (1)Pracownicze Plany Kapitałowe (1)leasing pracowniczy (1)ustawa wypadkowa (1)regulamin pracy (1)zadośćuczynienie za krzywdę (1)referencje (1)oświadczenie dotyczące delegowania pracownika (1)Opodatkowanie dochodów (1)umowa przedwstępna (1)warunki zatrudnienia pracowników delegowanych (1)elektroniczny papieros (1)wynagrodzenia managerów (1)list intencyjny (1)urlop macierzyński członka najbliższej rodziny (1) (1)Chambers & Partners (1)zatrudnianie cudzoziemców (1)nowelizacja ustawy o minimalnym wynagrodzeniu (1)Background screening (1)podział urlopu macierzyńskiego (1)Przetwarzanie danych osobowych pracowników (1)cudzoziemcy (1)czas wolny (1)potwierdzanie warunków (1)praca zmianowa (1)Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego (1)pracownik tymczasowy (1)pokemongo (1)outsourcing (1)kary porządkowe (1)elektroniczne zwolnienie lekarskie (1)ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych (1) (1)wyjazd służbowy (1)ochrona przedemerytalna (1)obowiązki osoby kierującej pracownikami (1)skierowanie na badania kontrolne (1) (1)zakaz handlu (1)dokumentacja pracownicza (1)weksel własny (1)dokumentacja dotycząca pracy delegowanych pracowników (1)compliance (1)zasiłek chorobowy (1)działalność gospodarcza (1)Zatrudnienie członka zarządu (1)renta (1)weksel (1)osoba upoważniona do kontaktu z PIP (1)
więcej...