2013-06-21
Menedżer może odpowiadać za wypadek przy pracy swojego podwładnego

Większość menedżerów uważa, że ich kontakt z przepisami dotyczącymi bhp ogranicza się do okresowych szkoleń, które - tak jak inni pracownicy - muszą od czasu do czasu po prostu zaliczyć. Tymczasem Kodeks pracy przewiduje dla osób na stanowiskach kierowniczych sporo obowiązków z tego zakresu. Menedżerowie nie mogą zwolnić się z obowiązku ich przestrzegania, a w razie uchybień, których skutkiem jest np. wypadek pracownika, mogą ponosić daleko idące konsekwencje. Oprócz odpowiedzialności za wykroczenie przeciwko przepisom bhp i grzywny, są narażeni na odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną pracodawcy, a czasem na odpowiedzialność na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego za szkodę doznaną przez pracownika, który ucierpiał w wyniku wypadku, a w razie jego śmierci - przez jego bliskich (zadośćuczynienie, odszkodowanie lub renta). W skrajnych przypadkach, menedżerom może grozić nawet odpowiedzialność karna na podstawie przepisów Kodeksu karnego.

Zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy (bhp) jest podstawowym obowiązkiem pracodawcy, któremu Kodeks pracy (k.p.) nadał rangę zasady prawa pracy (art. 15 k.p.). W większości firm zadania z tego zakresu są realizowane przez specjalistów, którzy wykonują swoje obowiązki w ramach umowy o pracę z pracodawcą. W braku kompetentnych pracowników, pracodawca może powierzyć wykonywanie zadań w zakresie bhp odpowiednio wykwalifikowanym specjalistom spoza zakładu pracy. Zaangażowanie specjalisty do spraw bhp może uśpić czujność menedżera, który, na co dzień nie będzie myślał o bhp, wierząc, że jego odpowiedzialność ogranicza się do powierzonych mu obowiązków merytorycznych – np. dbania o poziom produkcji, sprzedaży, liczbę kontaktów handlowych czy zarządzanie pracownikami i procesami.

Jednakże, powierzenie zadań z zakresu bhp specjalistom, nie zwalnia osób zarządzających zakładem pracy i osób kierujących pracownikami, czyli menedżerów, z odpowiedzialności za przestrzeganie przez nich bhp w procesie pracy.  Art. 212 k.p. wymienia następujące obowiązki osoby kierującej pracownikami:

  • organizowanie stanowisk pracy zgodnie z przepisami i zasadami bhp
  • dbanie o sprawność środków ochrony indywidualnej oraz ich stosowanie zgodnie z przeznaczeniem
  • organizowanie, przygotowywanie i prowadzenie prac, uwzględniając zabezpieczenie pracowników przed wypadkami przy pracy, chorobami zawodowymi i innymi chorobami związanymi z warunkami środowiska pracy,
  • dbanie o bezpieczny i higieniczny stan pomieszczeń pracy i wyposażenia technicznego, a także o sprawność środków ochrony zbiorowej i ich stosowanie zgodnie z przeznaczeniem
  • egzekwowanie przestrzegania przez pracowników przepisów i zasad bhp
  • zapewnianie wykonania zaleceń lekarza sprawującego opiekę zdrowotną nad pracownikami.

Obowiązki kierowników w zakresie organizowania procesu pracy w sposób zapewniający pracownikowi bezpieczne i higieniczne warunki jej wykonywania, dotyczą wszystkich rodzajów działalności. Kierownik, który organizuje lub toleruje wykonywanie pracy przez podległych mu pracowników z naruszeniem przepisów bhp musi liczyć się z odpowiedzialnością z tego tytułu. Dopuszczenie do pracy pracownika, który nie posiada aktualnego orzeczenia lekarskiego potwierdzającego brak przeciwwskazań do wykonywania pracy na określonym stanowisku albo zlecanie mu pracy sprzecznej z zaleceniami zawartymi w tym orzeczeniu stanowi wykroczenie, a w pewnych okolicznościach może być nawet przestępstwem.

Dla przykładu, narzucanie pracownikowi - kierowcy lub przedstawicielowi handlowemu, przez przełożonego zadań, których realizacja wymaga pokonania przez niego służbowym lub prywatnym samochodem trasy, której obiektywnie nie można przebyć w wyznaczonym czasie, jeżeli przestrzega się dozwolonej prędkości na drodze, może być uznane za przyczynienie się do powstania wypadku drogowego, u którego podstaw leżało przemęczenie kierującego pojazdem. Podobnego stanu faktycznego dotyczył wyrok Sądu Najwyższego (SN) z dnia 1 lutego 1968 r. (I PR 449/67; źródło: LexPolonica nr 317529) – Wydanie polecenia pracownikowi, by wykonywał pracę trwającą dłużej niż dopuszczalny limit godzin, a polegającą na wielogodzinnym prowadzeniu ciężarowego samochodu, w przerwach zaś na wykonywaniu pracy fizycznej związanej z załadunkiem, bez należytego wypoczynku – narusza w sposób oczywisty obowiązek takiej organizacji pracy, która by zapobiegała możliwości powstania niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia pracownika, i w konsekwencji może uzasadniać odpowiedzialność zakładu pracy. Cytowany pogląd SN zachował aktualność pomimo upływu czasu.

Zgodnie z art. 283 §1 k.p., osoba odpowiedzialna za stan bhp albo kierująca pracownikami lub innymi osobami fizycznymi, która nie przestrzega przepisów lub zasad bhp, podlega karze grzywny od 1.000 zł. do 30.000 zł. §2 pkt 6  tego artykułu stanowi między innymi, że taką samą odpowiedzialność ponosi również osoba, która wbrew obowiązkowi:
• nie zawiadamia właściwego okręgowego inspektora pracy, prokuratora lub innego właściwego organu o śmiertelnym, ciężkim lub zbiorowym wypadku przy pracy oraz o każdym innym wypadku, który wywołał wymienione skutki, mającymi związek z pracą, jeżeli może być uznany za wypadek przy pracy,
• nie zgłasza choroby zawodowej albo podejrzenia o taką chorobę,
• nie ujawnia wypadku przy pracy lub choroby zawodowej albo przedstawia niezgodne z prawdą informacje, dowody lub dokumenty dotyczące takich wypadków i chorób.

Narażenie pracownika na niebezpieczeństwo i brak zawiadomienia o wypadku może prowadzić do odpowiedzialności karnej na podstawie przepisów Kodeksu karnego (k.k.). Zgodnie z art. 220 k.k. osoba odpowiedzialna za bhp, która nie dopełnia wynikającego stąd obowiązku i przez to naraża pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Sprawca, który działał nieumyślnie podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Sprawca, który dobrowolnie uchylił grożące niebezpieczeństwo nie podlega odpowiedzialności.

Pracownik, który ucierpiał wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, zwykle dochodzi naprawienia szkody na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego (k.c.) od pracodawcy. Zdarzają się jednak przypadki kierowania takich roszczeń również bezpośrednio do osób odpowiedzialnych za naruszenie przepisów bhp.

SN potwierdził wielokrotnie, że dopuszczalne jest dochodzenie przez pracownika od pracodawcy roszczeń uzupełniających z tytułu wypadków przy pracy, opartych na przepisach prawa cywilnego (art. 415, art.444 i art. 445 k.c.). Pracownik, występując z takim powództwem nie może się w postępowaniu sądowym powołać jedynie na akt wypadku przy pracy, który stwierdzony został protokołem powypadkowym, lecz obowiązany jest wykazać przesłanki prawne odpowiedzialności odszkodowawczej:

  1. ciążącą na pracodawcy odpowiedzialność z tytułu czynu niedozwolonego,
  2. poniesioną szkodę (uszczerbek na zdrowiu),
  3. związek przyczynowy pomiędzy zdarzeniem będącym wypadkiem przy pracy a powstaniem szkody

(wyrok SN z dnia 5 lipca 2005 r. (I PK 293/04), wyrok SN z dnia 7 stycznia 2010 r (II PK 132/09; źródło: LexPolonica nr 2442507).

Na podstawie art. 444 k.c. pracownik może żądać pokrycia wszystkich kosztów wynikłych w związku z doznanym uszkodzeniem ciała lub rozstrojem zdrowia, łącznie z żądaniem wyłożenia z góry sumy potrzebnej na koszty leczenia, a jeżeli stał się inwalidą, również na koszty przygotowania do innego zawodu. Jeżeli poszkodowany pracownik utracił (całkowicie lub częściowo) zdolność do pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki na przyszłość, może on żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty. Renta może być wypłacana okresowo albo z ważnych powodów skapitalizowana i wypłacona jako jednorazowe odszkodowanie. Obok odszkodowania i renty, art. 445 k.c. pozwala pracownikowi na dochodzenie od pracodawcy i innych osób odpowiedzialnych za wyrządzenie szkody również zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Jeżeli pracownik zmarł na skutek doznanego uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, wywołanego wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową, osoby bliskie pracownika (zwykle dzieci i małżonek) mogą żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty, odszkodowania i zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę na podstawie art. 446 k.c.

Dlatego planując, organizując i nadzorując pracę podwładnych kierownik musi mieć na uwadze swoje obowiązki w zakresie zapewnienia podległym mu pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. W razie ich naruszenia, w zależności od:

  • stopnia winy
  • przyczynienia się do wypadku przez poszkodowanego pracownika i inne osoby
  • skutków wypadku

menedżer może ponieść dotkliwą odpowiedzialność za wykroczenie lub odpowiedzialność karną, odpowiedzialność odszkodowawczą wobec pracodawcy, a czasem również wobec poszkodowanego pracownika i członków jego rodziny. Może również stracić pracę z powodu naruszenia podstawowych obowiązków na powierzonym mu stanowisku, czego skutkiem był wypadek przy pracy, który naraził pracodawcę na odpowiedzialność za naruszenie przepisów prawa oraz na koszty związane z obowiązkiem naprawienia wyrządzonej szkody.




Dodaj komentarz
Nick/Pseudonim
E-mail (ukryty)
WWW
Treść
Subskrybuj

Powiadamiaj mnie o nowych komentarzach do tego artykułu
E-mail (ukryty)


Bądź na bieżąco

Możesz zaprenumerować ten blog. Wpisz adres e-mail, a powiadomienie o nowym wpisie dostaniesz na swoją skrzynkę. 


O serwisie

Omawiamy obowiązujące przepisy prawa pracy, orzecznictwo oraz interpretacje wydane przez Państwową Inspekcję Pracy i Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej.

 

Śledzimy planowane zmiany przepisów
i odnosimy się do aktualnych problemów
z dziedziny prawa pracy.

Poznaj inne nasze serwisy

Blog EuroZamowienia.pl
Blog IPwSieci.pl
Blog PrawoMówni.pl
Blog PrzepisNaEnergetyke.pl
Blog LepszaTaktyka.pl

Polecamy

Korzystanie z social media
w pracy


Poznaj podejście europejskich
firm do aktywności pracowników
w internecie. Więcej 

O autorach
Ostatnie komentarze
Archiwum
2017
Tagi
Kodeks pracy (27)nowelizacja (15)umowa o pracę (12)orzecznictwo SN (11)orzecznictwo (10)
rozwiązanie umowy o pracę (9)wypowiedzenie umowy o pracę (9)obowiązki pracodawcy (8)umowa na czas określony (7)okres wypowiedzenia (7)Legal Alert (7)prawo UE (7)czas pracy (6)dyskryminacja (6)urlop wychowawczy (6)ochrona interesów pracodawcy (6)artykuły prasowe (6)sąd pracy (5)urlop rodzicielski (5)uprawnienia związane z rodzicielstwem (5)dane osobowe (5)urlopy macierzyńskie (5)zakaz konkurencji (4)bhp (4)odpowiedzialność pracownika (4)ubezpieczenia społeczne (4)odszkodowanie (4)minimalne warunki zatrudnienia (4)Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (4)dodatkowy urlop macierzyński (4)zmiana pracodawcy (3)przejście zakładu pracy (3)delegowanie (3)zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy (3)odpowiedzialność pracodawcy (3)rekrutacja (3)niezdolność do pracy (3)przejęcie pracowników (3)naruszenie obowiązków przez pracownika (3)dopuszczenie do pracy (3)składki ZUS (2)dbanie o dobro zakładu pracy (2)BYOD (2)skierowanie na badania wstępne (2)przekazywanie danych osobowych (2)zasiłek macierzyński (2)terminy (2)naruszenie przepisów bhp (2)badania kontrolne (2)dni wolne od pracy (2)rozkład czasu pracy (2)urlop wypoczynkowy (2)odpowiedzialność za wypadek przy pracy (2)okres zasiłkowy (2)urlop bezpłatny (2)kontrakt menadżerski (2)bring your own device (2)bezpieczne i higieniczne warunki pracy (2)dieta (2)wstępne badania lekarskie (2)podróż służbowa (2)związki zawodowe (2)ochrona danych osobowych (2)odpowiedzialność za naruszenie przepisów bhp (2)zwolnienia grupowe (2)okres rozliczeniowy (2)porozumienie (2)świadectwo pracy (2)wypadek przy pracy (2)działalność gospodarcza (1)Zatrudnienie członka zarządu (1)zasiłek chorobowy (1)elastyczne formy zatrudnienia (1)osoba upoważniona do kontaktu z PIP (1)Ustawa o jawności życia publicznego (1)renta (1)weksel (1)Wynagrodzenie członka zarządu (1)Proseed (1)oferta (1)nowe obowiązki pracodawców zagranicznych (1) (1)pracownicy mobilni (1)opracowania (1)ustawa kominowa (1)istotne elementy umowy o pracę (1)urlop macierzyński ojca (1)monitoring pracowników (1)Employment Law in Europe (1)zagraniczna podróż służbowa (1)minimalna stawka godzinowa (1)swobodny przepływ pracowników (1)urlop macierzyński (1)RODO (1)praca w sobotę (1)prace wzbronione kobietom (1)siedem dni na doręczenie zwolnienia lekarskiego (1)praca tymczasowa (1)centra usług (1)uprawnienia pracodawcy (1)pokemon (1)delegacja (1)Indywidualne rachunki składkowe (1) (1)powrót do pracy po długiej nieobecność (1)due diligence (1)obniżenie wieku emerytalnego (1)odpowiedzialność solidarna wykonawcy i podwykonawcy (1)ustawa wypadkowa (1)regulamin pracy (1)ruchomy czas pracy (1)leasing pracowniczy (1)referencje (1)oświadczenie dotyczące delegowania pracownika (1)whistleblowing (1)zadośćuczynienie za krzywdę (1)Opodatkowanie dochodów (1)umowa przedwstępna (1)warunki zatrudnienia pracowników delegowanych (1)sygnaliści (1)wynagrodzenia managerów (1)elektroniczny papieros (1)list intencyjny (1)urlop macierzyński członka najbliższej rodziny (1) (1)nowelizacja ustawy o minimalnym wynagrodzeniu (1)Chambers & Partners (1)zatrudnianie cudzoziemców (1)Background screening (1)podział urlopu macierzyńskiego (1)Przetwarzanie danych osobowych pracowników (1)czas wolny (1)potwierdzanie warunków (1)cudzoziemcy (1)Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego (1)pracownik tymczasowy (1)praca zmianowa (1)praca w niedziele i święta (1)pokemongo (1)elektroniczne zwolnienie lekarskie (1)ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych (1)outsourcing (1)kary porządkowe (1) (1)wyjazd służbowy (1)ochrona przedemerytalna (1) (1)obowiązki osoby kierującej pracownikami (1)skierowanie na badania kontrolne (1)dokumentacja pracownicza (1)zakładowy fundusz świadczeń socjalnych (1)dokumentacja dotycząca pracy delegowanych pracowników (1)weksel własny (1)
więcej...